Anna Walentynowicz legenda polskiej „Solidarności” miała ukraińskie korzenie. Dzisiaj może być bohaterką nie tylko Polaków, ale także Ukraińców, a pamięć o niej może zbliżać nasze narody. Wystawa o „Annie Solidarność” jest prezentowana w Kijowie dzięki inicjatywie Instytutu Polskiego.

31 sierpnia 2020 r. w Kijowie została otwarta wystawa „Anna Walentynowicz – bohaterka dwóch narodów”. Jej głównym inicjatorem i organizatorem jest Instytut Polski w Kijowie i jego dyrektor Robert Czyżewski. Wystawa została zaprezentowana w wyjątkowo symbolicznym miejscu: w samym sercu Kijowa, na Majdanie Nezależnosti – w pobliżu Domu Związków Zawodowych (Dom Profspiłek) znanym jako główny sztab i miejsce wydarzeń ukraińskiej Rewolucji Godności 2013-2014. Instytut Polski podkreśla, że ekspozycja wystawy była możliwa dzięki współpracy z Muzeum Narodowym Rewolucji Godności i przy wsparciu Federacji Związków Zawodowych Ukrainy. W otwarciu wystawy brali udział m.in. ambasador RP na Ukrainie Bartosz Cichocki, Robert Czyżewski – dyrektor Instytutu Polskiego w Kijowie, Ihor Poszywajło – dyrektor Narodowego Muzeum Rewolucji Godności, oraz Jewhen Drapiata-  zastępca przewodniczącego Federacji Związków Zawodowych Ukrainy, a także rodziny zabitych w czasie Rewolucji Godności. Wystawę patronatem honorowym objęła Małgorzata Gosiewska – wicemarszałek Sejmu RP. Wystawa została opracowana przez Fundację „Polonia-Ruthenia”, a jej kuratorem jest Rafał Dzięciołowski.

Anna Walentynowicz, legenda polskiej „Solidarności” i opozycji antykomunistycznej urodziła się w ukraińskiej rodzinie w okolicach Równego. Ten element jej biografii przez lata nie był szeroko znany, pomimo że już po odzyskaniu przez Polskę niepodległości, w latach 90. Anna Walentynowicz dążyła do odtworzenia kontaktów ze swoją ukraińską rodziną. O jej ukraińskich korzeniach jako pierwsi informowali ukraińscy badacze. W Polsce przez pewien czas, wbrew oczywistym faktom, pojawiały się opinie, że informacja o jej ukraińskim pochodzeniu jest nieprawdziwa. Obecnie kwestia ta nie tylko nie budzi wątpliwości, a wręcz staje się powodem do wskazania nowego wymiaru dziedzictwa „Solidarności”. Na Ukrainie fakt, że jeden z fundamentów współczesnej polskiej niepodległości, ruchu wolności  idei solidarności ma związek z tym krajem budzi pozytywne opinie i odczucia. Według Instytutu Polskiego w Kijowie polską „Solidarność” i ukraińską Rewolucję Godności „jednoczy dążenie społeczeństwa do zmiany i wiara, że aktywność obywatelska może zmienić kraj na lepsze, a idea ta jest wyraźnie osadzona w historii „Solidarności” oraz w życiu Anny Walentynowicz”. Warto przypomnieć, że „Anna Solidarność” została przez tygodnik „Time” uznana za jedną ze 100 najważniejszych kobiet XX wieku.

Wybór miejsca prezentacji wystawy pod budynkiem „Profspiłok”, jak to zauważyła w swoim liście do uczestników uroczystości otwarcia Małgorzata Gosiewska – wicemarszałek Sejmu RP  niesie za sobą „ważne przesłanie aksjologiczne, narodowe, społeczne, polityczne i historyczne”. Wicemarszałek wskazała na wspólne polskie i ukraińskie dążenia wolnościowe i na nowe zagrożenie dla ukraińskiej niepodległości jaką jest rosyjska agresja. Dla wicemarszałek Gosiewskiej postawa Anny Walentynowicz jest też wzorem dla obywateli Ukrainy chcących bronić swojej wolności.

Otwarciu wystawy towarzyszyło pojawienie się loga „Solidarności” na wyświetlaczu zegarowym budynku „Profspiłok”. Wieża z tym wyświetlaczem jest stałe wpisana nie tylko w architekturę Kijowa, ale także w pamięć o Rewolucji Godności. Gmach ten został podpalony w najbardziej krytycznym momencie Rewolucji w lutym 2014 roku, gdy reżim Janukowycza dokonywał krwawej rozprawy z Majdanem. Wieża zegarowa górująca nad płonącym budynkiem i palącymi się barykadami była pokazywana na całym świecie. Po spaleniu siedziby ukraińskich związków zawodowych wyświetlacz długo pozostawał nieczynny – dziś odnowiony na co dzień wyświetla godzinę i informacje pogodową. Pojawienie się na nim loga „Solidarności” dodatkowo symbolicznie połączyło wydarzenia polskiego Sierpnia 80., ukraińskiej rewolucji i współczesności.

Wystawa „Anna Walentynowicz – bohaterka dwóch narodów” prezentowana była w dniach  1 września – 6 września w Centrum Informacyjno-wystawienniczym Muzeum Majdanu, Majdan Nezależnosti 2, w przestrzeni ulicznej obok Domu Związków Zawodowych. Od 9 września – 7 października można ją zobaczyć w Narodowym Muzeum Tarasa Szewczenki, bul. T. Szewczenki 12.

PB