Ukrayna’nın nazilerden arındırmaya ihtiyacı yok. Aşırı sağ güçler Ukrayna makamlarında temsil edilmiyor ve seçimlerde başarılı olamadılar. Ukrayna Devlet Başkanı Volodımır Zelenskıy, Ukraynalı-Yahudi bir aileden geliyor. Ukrayna’da, Rusça konuşan nüfusun haklarının ihlali tespit edilmiyor.

Vladimir Putin, Nazilerden arındırmayı Ukrayna’ya tam kapsamlı bir işgal başlatmanın nedenlerinden biri olarak nitelendirdi. Şu anda, Rus tarafı bu talebi müzakere sürecinde öne sürmeye devam ediyor ve görüşmelerde Rus heyetine başkanlık eden Rusya Devlet Başkanı’nın yardımcısı Vladimir Medinsky, bu konunun “2. Dünya Savaşı sonuçlarının çağdaş dünya düzeninin temeli olduğunu düşünen herkes için önemli olduğunu” söylüyor. Rusya, “nazilerden arındırma” ile her seferinde ya bir milliyetçiler derneğinin tasfiyesi ya da “Donbas’ta sivillere karşı kanlı suçlardan” sorumlu “suçluların” adalet önüne çıkarılması ya da sözde Rusça konuşan nüfusa karşı ayrımcılık yaptıran tüm yasaların kaldırılması, veya “radikal fikirlerin hayranlarının Ukrayna yönetiminin herhangi bir yapısına girme” olasılığını engelleme gibi farklı şeyler kastediyor.

Ekran Görüntüsü — tass.ru

Ekran Görüntüsü — ria.ru

Rus yetkililerin Ukrayna’nın “nazilerden arındırma” ihtiyacı olduğu yönündeki Rusça konuşanların haklarının “ihlal edilmesi” ya da aşırı sağcıların Ukrayna’da hükümete girmesini engellemek ya da “Ukrayna Nazizmi ideolojisini” yasaklamak için yapılan suçlamaları asılsız ve saçmadır. Ukrayna’da Ukrayna Nazizmi ideolojisi ve kavramı yoktur.

“Nazilerden arındırma” terimi, Rus propagandacılarının “Büyük Vatanseverlik Savaşı” olarak adlandırmayı sevdiği İkinci Dünya Savaşı tarihinden alınmıştır. Savaştan sonra, Alman ve Avusturya toplumunu, farklı yaşam alanlarını Nazi ideolojisinin etkisinden temizlemek için Hitler karşıtı koalisyonun inisiyatifinde farklı işgal bölgelerinde farklı şekillerde gerçekleştirildi. Temel olarak, Nazi sembolleri her yerde kaldırıldı, Nazilere karşı ceza davaları açıldı, politik olarak önemli pozisyonlarda – örneğin mahkemelerde, poliste veya yerel yönetimlerde – çalışmaya erişimden mahrum bırakıldılar.

Tarih uzmanları ise Putin’in Ukrayna’nın mevcut demokratik yapısından duyduğu korkuya dayanarak bu terimi sadece propaganda amaçlı kullandığını ve savaş sonrası dönemde Nazizm’e karşı verilen mücadelenin tarihi ile hiçbir şekilde bağlantılı olmadığını söylüyor.

Bu nedenle tarih uzmanı ve yazar Timothy Snyder, Time’a verdiği bir röportajda, “Putin, bu terimi bağlam dışında kullanarak, yalnızca ülkeyi ve bahsettiği insanları Nazi Almanya’sına dönüştürmeye çalışıyor” dedi.

Soykırım tarihi, Nazizm ve II. Ukrayna devletini Nazi rejimiyle eşitlemeye çalışıyor, savaşı meşrulaştırıyor.

Dünyanın dört bir yanından soykırım, Nazizm ve II. Dünya Savaşı tarihini inceleyen bir dizi akademisyenin, savaşı haklı çıkarmak için Rus rejiminin “soykırım” terimini, II. Dünya Savaşı ve Holokost’un anısını kötüye kullandığını ve Ukrayna devletini Nazi rejimiyle eşitlemeye çalıştığını belirten bir bildiri imzaladığını belirtmekte fayda var.

Bilim adamları, “Böyle bir söylem hiçbir gerçekle desteklenmiyor, ahlaki açıdan iğrenç ve milyonlarca Nazizm kurbanının ve Kızıl Ordu’nun Rus ve Ukraynalı askerleri de dahil olmak üzere ona karşı cesurca savaşanların anısına derinden saldırıyor” dedi. Aynı zamanda, tarihçiler, başka herhangi bir ülkede olduğu gibi, Ukrayna’da da aşırı sağ unsurların ve grupların olduğunu inkar etmiyorlar, ancak “bunların hiçbiri Rus saldırganlığını ve Ukrayna’nın ne olduğuna dair yanlış bir yorumunu haklı çıkarmaz”.

Rusya’nın Ukrayna’yı işgaline ve saldırganlığı haklı çıkarmak için tarihin çarpıtılmasına, Auschwitz-Birkenau Müzesi, Holokost Anı Müzesi (ABD) ve diğer birçok kurumda açıkça karşı çıkıldı. Holokost’tan kurtulanları temsil eden gruplar tarafından ayrı bir bildiri de imzalandı.

Ekran Görüntüsü — jewishjournal.com

Ukrayna’da aşırı sağcı siyasi güçlerin varlığına rağmen, Ukraynalılar arasında popüler değiller. Böylece, 2019’daki son parlamento seçimlerinde, bu tür partilerden oluşan bir koalisyon Verhovna Rada’da tek bir yer alamadı

Ukrayna’da da antisemitizme tolerans yok. Ülke, Yahudi kökenli kişilere karşı nefretin tezahürleri için cezai sorumluluk oluşturmuştur. 

Etnik önyargılar konusundaki en son sosyolojik çalışmalardan biri, 2019 yılında Kyiv Uluslararası Sosyoloji Enstitüsü (KUSE) tarafından Ukrayna’da gerçekleştirildi. Çalışma, Amerikalı sosyolog Emory Bogardus’un ölçeğinde gerçekleştirildi. Katılımcılar, 1’den (aile gibi) 7’ye (Ukrayna’ya girmelerine izin vermezdim), farklı etnik grupların temsilcileriyle ne kadar yakın ilişkilere izin vermeye hazır olduklarını cevaplamaları gerekiyordu. Bu ölçekte, Ukraynalılar arasında en düşük endeksi Ukraynaca konuşan ve Rusça konuşan Ukraynalılar (sırasıyla 2.18 ve 2.67), en yüksek endeksi ise Romanlar (Çingene) (5.41) ve Afrikalılar (5.20) aldı. Bu ölçekte 5 puan, Ukrayna sakinlerine ilişkin tutum düzeyidir. Genel olarak, sosyologlar ülkedeki yabancı düşmanlığı endeksinde bir düşüş olduğunu belirtti.

Aynı zamanda, 2018 yılında Rusya Federasyonu’nda yapılan benzer bir çalışma, Ruslar arasında yabancı düşmanı duygularda bir artış olduğunu göstermiştir. Böylece, 2018’de ankete katılan Rusların %43’ü Romanların ülkeye girmesine izin vermeyeceklerini, %33’ü Afrikalıların ve %30’unun Asyalıların girmesine izin vermeyi kabul etmediklerini söyledi. Her beş Rus’tan biri Ukraynalıların ülkeye girmesine izin vermiyor (%22). Rusların %15’i Yahudilerin ülkeye girmesine izin vermeyi kabul etmiyor.

2018 yılında Avrupa’da yürütülen Pew Araştırma Merkezi’nden bir başka çalışma da gösterge niteliğinde. Avrupalılara, Yahudileri vatandaşları olarak kabul edip etmeyeceği soruldu. Ve Ukrayna diğer ülkelere kıyasla en düşük %4 (Rusya Federasyonu %14) oranına sahipti.

Ekran Görüntüsü — pewresearch.org

Ukrayna’daki aşırı sağ hareketten bahseden çoğu Batı medyası ve analisti Azak taburundan bahsederken, tabur temsilcileri suçlamaların çoğunu reddediyor. Uzmanlar ise, ABD de dahil olmak üzere bu tür grupların olmayacağı tek bir demokratik ülke olmadığını belirtiyor. 

Böylece, Ukrayna’daki aşırı sağcılar ile durumun analizine ve Ukrayna’da Nazizmle ilgili gerçekten bir sorun olup olmadığına adanmış olan “Jewish Unpacked” yayınının makalesinde, yazar şu sonuca varıyor: “Artan sayıda aşırı sağcı hakkındaki gerçek korkular ile Ukrayna’nın Nazizm ile bağlantılı olduğuna dair abartılı ifadeler arasında büyük bir fark var. Ukrayna’nın aşırı sağ ile bir sorunu var ama Ukrayna bir Nazi devletinden çok uzak”.

Rusça konuşanların haklarının ihlali suçlamaları, Rusya Federasyonu tarafından Ukrayna ile 8 yıllık savaşın tamamı için kullanılmıştır. Propaganda bu argümanı hem Kırım’ın işgalini açıklamak hem de Donbas’ta bir savaş başlatmak için kullandı. StopFake defalarca çocukların Ukrayna’da Rus dili için cezalandırılacağı, Ukrayna’nın Rus dilinde gazete yayınlamayı yasakladığı, Ukrayna’nın yerli halkları hakkındaki yasanın 20 milyon Rus’u genel tarihten sildiği, Ukrayna’nın Rusların haklarının ihlal sayısında liderler arasında olduğu iddia edilen fake iddiaları defalarca reddetti.

Bu nedenle, Putin’in ve diğer Rus yetkililerin Ukrayna’nın Nazilerden arındırılması gerektiği yönündeki açıklamaları temelsizdir, ancak bu çok zorlama bir argüman, başka herhangi bir ülkeye karşı saldırganlığı haklı çıkarmak için kullanılabilir.